Ástand loftslags í Evrópu 2025: Taka hitabylgjur frá Miðjarðarhafi til norðurslóða, á meðan jöklar minnka og snjóþekjan minnkar

Hröð hlýnun í Evrópu dregur úr snjó og ísþekju en hættulega hár lofthiti, þurrkar, hitabylgjur og methiti sjávar hafa áhrif á svæði frá norðurskautinu til Miðjarðarhafsins. Evrópa, ásamt mörgum öðrum svæðum heimsins, verður fyrir vaxandi áhrifum – allt frá methitabylgjum á landi og á sjó, til hrikalegra skógarelda og áframhaldandi taps á líffræðilegum fjölbreytileika – með afleiðingum fyrir samfélög og vistkerfi um alla Evrópu.

Niðurstöðurnar eru gefnar út í dag í skýrslu Evrópuríkis loftslagsmála (ESOTC) 2025, framleidd af Evrópumiðstöðinni fyrirVeðurspá á meðal-sviði(ECMWF), sem innleiðir Copernicus Climate Change Service, og World Meteorological Organization (WMO). Skýrslan tekur saman vinnu um 100 vísindamanna og veitir yfirgripsmikið yfirlit yfir helstu breytingar á loftslagsvísum fyrir heimsálfu sem hlýnar hraðast, þar á meðal kalt umhverfi, vistkerfi hafsins, ár og vötn, hættu á gróðureldum og fleira. Fjölbreytt úrval af grafík og myndefni sem undirstrikar helstu niðurstöður úr gögnunum er gert aðgengilegt.

(Vinstri) Uppsöfnuð jökulmassabreyting (Gt) fyrir evrópsk jöklasvæði frá 1976 til 2025. Gt=gígatonna=1 milljarðar tonna. Gögn: WGMS. Inneign: WGMS/C3S/ECMWF. (Til hægri) Ísflæðishraði Grænlandsjökuls fyrir vatnafræðiárið 2025. Gögn: IMBIE, ENVEO.

ENVEO/C3S/ECMWF

Tilkynntu helstu niðurstöður

Að minnsta kosti 95% Evrópu upplifðu yfir-árs meðalhita árið 2025.

Met þriggja-vikna hitabylgja hafði áhrif á -Fennoskandíu undir heimskautasvæðinu, þar sem hitastig nálægt og innan heimskautsbaugs fór yfir 30 gráður.

Nettómassatap varð á jöklum á öllum svæðum í Evrópu, þar sem Ísland var með næst-mesta jöklatap sem sögur fara af; snjóþekja var 31% undir meðallagi; Grænlandsjökull tapaði 139 gígatonnum (139 milljörðum tonna) af ís.

Árlegur sjávarhiti á Evrópusvæðinu var sá hæsti sem mælst hefur og 86% svæðisins upplifðu að minnsta kosti „sterkar“ sjávarhitabylgjur.

Skógareldar brenndu um 1.034.550 hektara, stærsta svæði sem mælst hefur.

Rennsli áa var undir meðallagi í 11 mánuði ársins um alla Evrópu, þar sem 70% áa sáu undir-meðalársrennsli.

Stormar og flóð höfðu áhrif á þúsundir um alla Evrópu, þó úrkoma og flóð hafi verið minna útbreidd en undanfarin ár.

Endurnýjanleg raforka útvegaði næstum helming (46,4%) af raforku í Evrópu árið 2025, þar sem sólarorka náði nýju framlagsmeti upp á 12,5%.

Líffræðilegur fjölbreytileiki er lífsnauðsynlegur fyrir sjálfbæra framtíð en loftslagsbreytingar eru meginorsök hnignunar hans. Loftslagsbreytingar og líffræðilegur fjölbreytileiki eru sterk tengd innan evrópskrar stefnu og ramma.

(Til vinstri) Frávik og öfgar í árlegum yfirborðslofthita árið 2025. Öfgaflokkarnir („kaldastir“ og „hlýjastir“) eru byggðir á röðun fyrir 1979–2025. Hinir flokkarnir lýsa því hvernig hitastigið er miðað við útbreiðslu þeirra á viðmiðunartímabilinu 1991–2020. „Mikið kaldara/hitara en meðaltal“ – kaldara/heitara en 90% af hitastigi; „kaldara/hitara en meðaltal“ – en 66% af hitastigi; „nálægt meðaltal“ – innan við miðjan 33%. (Hægri) Sjónræn framsetning á frávikum í meðalhita yfir hnöttinn, fyrir hverja heimsálfu miðað við IPCC svæðin og norðurslóðir. Línuleg þróun er sýnd síðustu þrjátíu ár (1996–2025) fyrir hnöttinn, Evrópu og norðurskautið. Gögn: ERA5.

C3S/ECMWF

Florian Pappenberger, forstjóri-Framkvæmdastjóri Evrópumiðstöðvar fyrir miðlungs{1}}veðurspár, sagði: "Evrópa er hraðast-hlýnandi heimsálfan og áhrifin eru nú þegar alvarleg. Næstum allt svæðið hefur séð yfir-meðalhita árstíðar. Árið 2025 mældu Noregur, Svíþjóð og Finnland undir norðurheimskautinu verstu hitabylgjuna sína sem mælst hefur með 21 sólarhring í röð og hitastig yfir 302 gráður sem er yfir 302 gráður. innsýn til að styðja ákvarðanir um stefnu og hjálpa almenningi að skilja betur það breytta loftslag sem við búum við“.

Celeste Saulo, framkvæmdastjóri-Alþjóða veðurfræðistofnunarinnar, sagði: "WMO ástand loftslagsins hefur leitt í ljós ójafnvægi orku á plánetunni okkar, og evrópska loftslagsástandið sem WMO og ECMWF hafa framleitt í sameiningu endurspeglar áhrifin fyrir Evrópu. Sameiginlegt átak okkar til að framleiða ESOTC endurspeglar hvernig loftslagsbreytingar hafa áhrif á líffræðilegan fjölbreytileika og djörf frumkvæði evrópskra stefnumótenda til að vernda og endurheimta það."

Örar breytingar hafa áhrif á kaldari svæði Evrópu

Skýrslan sýnir áframhaldandi tilhneigingu til hraðrar hlýnunar á köldustu svæðum Evrópu – þar á meðal á norðurslóðum og Ölpunum, þar sem snjór og ís gegna mikilvægu hlutverki við að hægja á loftslagsbreytingum með því að endurkasta sólarljósi aftur út í geiminn (albedo áhrif).

Að minnsta kosti 95% Evrópu upplifðu yfir-ársmeðalhita árið 2025, á meðan svæði Evrópu sem upplifir vetrardaga með frostmarki er að minnka. Undir-Arctic Fennoscandia varð lengsta hitabylgja sem mælst hefur í júlí og spannar þrjár vikur. Á því tímabili komst hiti nálægt og innan heimskautsbaugs yfir 30 gráður og fór hæst í 34,9 gráður í Frosta í Noregi. Á sama tíma sá Evrópa í heild sinni metlágan fjölda kuldaálagsdaga, þar sem 90% álfunnar upplifðu færri daga en meðaltal með að minnsta kosti „sterku“ kuldaálagi. Lágmarkshiti hélst yfir meðallagi mestan hluta ársins.

Svæði Evrópu sem upplifði að minnsta kosti 14 samfellda (vinstri) „frostdaga“ og (hægri) „ísdaga“ árið 2025 (dökkblátt) samanborið við meðaltal 1991–2020 (miðblátt) og 1961–1990 meðaltal (ljósblátt). Frostdagur er skilgreindur sem dagur með lágmarkshita 0 gráður eða lægri og ísdagur er dagur þar sem hámarkshiti helst við 0 gráður eða lægri. Gögn: E-OBS.

KNMI/C3S/ECMWF

Yfir-meðalhitastig og undir-meðalúrkoma leiddi til verulegs taps á snjó og ís. Í mars 2025 var -snjóþakið svæði í Evrópu um 1,32 milljón ferkílómetra (31%) undir meðallagi – jafngildir samanlögðu flatarmáli Frakklands, Ítalíu, Þýskalands, Sviss og Austurríkis. Þetta var þriðja minnsta snjómagnið síðan mælingar hófust árið 1983. Nettómassatap varð einnig á jöklunum, en Ísland var með annað-mesta jökulmassatap sem sögur fara af. Að auki tapaði Grænlandsjökull 139 gígatonnum (139 milljörðum tonna) af ís - um 1,5 sinnum meira rúmmál sem geymt er í öllum jöklum í evrópsku Ölpunum. Þetta ístap stuðlar að hækkandi sjávarborði á heimsvísu, þar sem hver sentímetra aukning útsetur 6 milljónir manna til viðbótar fyrir strandflóðum.

Samantha Burgess, Strategic Lead for Climate hjá ECMWF, sagði: "ESOTC 2025 dregur upp áberandi mynd: hraði loftslagsbreytinga krefst brýnari aðgerða. Með hækkandi hitastigi, og útbreiddum skógareldum og þurrkum eru sönnunargögnin ótvíræð; loftslagsbreytingar eru ekki framtíðarógn, það er núverandi veruleiki okkar. Þegar við glímum við áhrifin á tap líffræðilegs fjölbreytileika þurfum við að passa við hraða aðlögunar og aðlögunar á sama tíma og halda áfram aðlögunarhraða orkunnar. styðja stefnu okkar og ákvarðanir."

Met sjávarhita og hlýnun sjávar

Alheimshafið hefur tekið til sín um 90% af umframhitanum sem stafar af losun gróðurhúsalofttegunda af mannavöldum-. Árið 2025 upplifði evrópska hafsvæðið hæsta árlega yfirborðshitastig sjávar sem mælst hefur, og markar það fjórða árið í röð með hlýindum. Þessi langtímaþróun hefur neikvæð áhrif á líffræðilegan fjölbreytileika, tegundir og búsvæði. Hitabylgjur sjávar geta einnig fallið saman við hitabylgjur yfir landi – sem stuðlar að öfgameiri hitastigi og raka, þar á meðal yfir nótt, sem getur hægt á bata fólks eftir hitaálag og truflað svefn.

Sjávarhitabylgjur voru útbreiddar árið 2025 og höfðu áhrif á 86% af hafsvæði Evrópu. Þeir voru einnig ákafari, þar sem 36% svæðisins upplifðu „alvarlegar“ eða „öfgafullar“ aðstæður – hæsta hlutfall sem skráð hefur verið.

(Vinstri) Hlutfall af flatarmáli WMO RA VI (Evrópu) hafsvæðisins sem upplifir hitabylgjuskilyrði sjávar á hverju ári frá 1982 til 2025, sýnt fyrir fjóra styrkleikaflokka: „í meðallagi“ (gult), „sterkt“ (ljósappelsínugult), „alvarlegt“ (dökk appelsínugult) og „öfgafullt“ (brúnt). Fyrir hvert ár er hlutfallið miðað við hæsta styrkleika sem náðst hefur á hverjum stað innan svæðisins. (Hægri) Kort sem sýnir hæsta hitabylgjuflokk sjávar sem upplifað var á hverjum stað árið 2025. Sjávarhitabylgjur eru skilgreindar miðað við viðmiðunartímabilið 1991–2020. Gögn: C3S Global Sea and Sea Ice Surface Hiti v1.0.

DMI/C3S/ECMWF

Allt Miðjarðarhafið hefur upplifað að minnsta kosti einn sólarhring með „sterkum“ hitabylgjuskilyrðum í sjó á hverju af síðustu þremur árum og árið 2025 var ársmeðalhiti yfirborðs sjávar sá næsthæsti sem mælst hefur. „Alvarlegar“ sjávarhitabylgjuskilyrði áttu sér einnig stað í Noregshafi – sem spannar Norður-Evrópu og norðurskautssvæðið – samhliða methitabylgjunni yfir Fennoskandíu undir -heimskautssvæðinu og undirstrika landfræðilega útbreiðslu hlýnunar sjávar um Evrópu.

Mauro Facchini, yfirmaður Copernicus deildar hjá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, sagði: "The European State of the Climate 2025 skýrslan sýnir enn og aftur gildi sameiginlegrar viðleitni okkar til að hafa -evrópskt jarðathugunarkerfi á heimsmælikvarða. Viðhalda okkar eigin---list, áreiðanlegar gagnaskrár um jarðkerfið okkar eru mikilvægar til að taka upplýstar stefnuákvarðanir í hröðum breytingum á loftslagi okkar, landslagi okkar, sem breytist hratt. umhverfi, matvælakerfi, öryggi og hagkerfi."

Loftslagsskilyrði setja þrýsting á vatnið í Evrópu¨

Í Evrópu voru um 70% áa undir-meðalrennsli, en það var eitt af þremur þurrustu árum fyrir raka jarðvegs síðan 1992. Í maí var um helmingur Evrópu (53%) fyrir áhrifum af þurrkum. Þessi mynstur endurspegla blöndu af þáttum, þar á meðal hringrás andrúmslofts og breytileika úrkomu, ásamt -loftslagsþróun til lengri tíma.

Dušan Chrenek, aðalráðgjafi fyrir stafrænar grænar umskipti hjá DG Clima, sagði: "Loftslagsbreytingamerkið er enn ótvírætt um alla Evrópu og skýrslan um ástand loftslagsmála í Evrópu 2025 er sterk áminning um að við verðum að halda uppi og hraða bæði aðlögunar- og mótvægisaðgerðum. Þessi útgáfa gefur sannfærandi vísbendingar um djúpstæð áhrif loftslagsbreytinga á styrk öfga veðuratburða, líffræðilegan fjölbreytileika og hagkerfi, á sama tíma og styrkir metnað sinn í Evrópu til að efla enn frekar metnað jarðar. háþróaða-tækni."

Hækkandi hitastig og harðnandi skógareldar

Um alla Evrópu var 2025 útbreidd hlýja aðstæður – með yfir-meðalhita sem skráð var yfir að minnsta kosti 95% af álfunni. Hitabylgja hafði áhrif á stóra hluta Evrópu, allt frá Miðjarðarhafi til norðurskautssvæðisins, þar á meðal önnur alvarlegasta hitabylgja Evrópu sem mælst hefur og lengsta og alvarlegasta hitabylgja Fennoskandíu undir -heimskautssvæðinu í júlí. Stór hluti Evrópu upplifði líka fleiri daga en meðaltal með að minnsta kosti „sterku“ hitaálagi, þar sem suður- og austurhluta Spánar mældist allt að 50 fleiri dagar en meðaltalið með „tilfinningum“ yfir 32ºC.

Hitabylgjur í Fennoskandíu undir -Arctic síðan 1950. Stærð hringsins er í réttu hlutfalli við svæðið sem samsvarandi atburður hefur áhrif á. 10 alvarlegustu hitabylgjurnar eru tilgreindar með dekkri litum og grár gefur til kynna þá sem eru með alvarleikaröðun undir 10. Sub-Arctic Fennoscandia er hér skilgreint sem meginland Noregs, Svíþjóðar og Finnlands norðan 60 gráður N (60 gráður –72 gráður N, 4 gráður –32 gráður E). Alvarleiki er byggður á samsetningu meðalhitaafbrigðis miðað við viðmiðunartímabilið 1961–1990, lengd og svæði fyrir áhrifum. Gögn: E-OBS, SYNOP.

DWD/C3S/ECMWF

Heitt og þurrt ástand stuðlaði að metvirkni í skógareldum um alla Evrópu. Alls brunnu um 1.034.000 hektarar metsvæði víðsvegar um Evrópu – svæði stærra en Kýpur – þar sem útblástur skógarelda náði því hæsta sem hefur verið skráð. Spánn varð sérstaklega fyrir alvarlegum áhrifum og stóð fyrir um helmingi losunar. Ásamt Spáni mældu Kýpur, Bretland, Holland og Þýskaland mesta útblástur skógarelda sem mælst hefur. Skógareldar hafa einnig í för með sér verulega hættu fyrir líffræðilegan fjölbreytileika og gróðureldar í mólendi geta losað stórar kolefnisbirgðir og magnað loftslagsbreytingar enn frekar. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur bent á aukna hættu á skógareldum sem forgangsverkefni, þar sem áætlanir sjöttu úttektarskýrslu milliríkjanefndarinnar um loftslagsbreytingar sýna að líklegt er að skógareldahættur aukist á öllum svæðum Evrópu.

Loftslagsáhrif hafa sífellt meiri áhrif á líffræðilegan fjölbreytileika

Fjölmargir öfgaatburðir árið 2025 - þar á meðal þurrkar, skógareldar og hitabylgjur á landi og í sjó - höfðu áhrif á líffræðilegan fjölbreytileika í vistkerfum sjávar og á landi. Að auki er náttúran undir auknu álagi vegna minnkandi og breytinga á búsvæðum, truflunar á árstíðabundnu mynstri vegna hlýrra hitastigs og breytinga á úrkomu. Í skýrslunni eru rakin áþreifanleg dæmi um áhrif loftslagsbreytinga á viðkvæm vistkerfi, svo sem áhrif sjávarhita á engi í Miðjarðarhafi og skógarelda í mólendi. Umhverfisstjórnun í Evrópu hefur í auknum mæli viðurkennt náin tengsl loftslags og líffræðilegs fjölbreytileika, með samræmdum „náttúru-loftslagsaðferðum“ sem ætlað er að styrkja viðnám vistkerfa.

Evrópusambandið hefur skuldbundið sig til lagalega bindandi markmiða um að endurheimta vistkerfi í umfangsmiklum mæli, þar með talið að minnsta kosti 20% lands- og sjávarsvæða fyrir árið 2030 og öll vistkerfi sem þarfnast fyrir árið 2050. Þessi vinna er einnig studd af evrópska græna samningnum og loftslagslögum ESB, sem felur í sér verndun líffræðilegs fjölbreytileika í víðtækari loftslagsáætlunum. Þar að auki eru náttúrulegar-lausnir eins og að endurheimta þangengi viðurkenndar fyrir hlutverk sitt við að styðja við líffræðilegan fjölbreytileika, geyma kolefni og styrkja strandþol. Þó að þessi skref feli í sér mikilvægar aðgerðir, verða framfarir í Evrópu að hraða til að gera meira og gera betur til að vernda náttúruna og líffræðilegan fjölbreytileika.